Slaap (mei 2023)

5 december 2023

Het belang van een goede nachtrust

Er bestaat een sterk verband tussen slaap en onze algemene fysieke en mentale gezondheid. Slaap is dan ook essentieel voor ons lichaam en geest om gezond te blijven. Wanneer je niet genoeg slaap krijgt, kunnen er negatieve gezondheidsproblemen ontstaan, zoals vermoeidheid, een verminderde immuniteit, een verminderde focus en concentratie, depressie, angst en bijvoorbeeld migraine. Als je regelmatig onvoldoende slaap krijgt, kan dit ook leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals diabetes, obesitas, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en beroertes. Om ervoor te zorgen dat je gezond en fit blijft, is het belangrijk om elke nacht genoeg slaap te krijgen. Voor volwassenen wordt aanbevolen om tussen de 7 en 9 uur slaap per nacht te krijgen.

Wat is de functie van slaap?

Slaap is nodig om cellen te repareren, de hormoonbalans te herstellen en het immuunsysteem te versterken, wat helpt om ziekten te voorkomen en de gezondheid te verbeteren. Naast herstel van ons lichaam, helpt slaap ons om te ontspannen en stress te verminderen. Ook is een goede nachtrust noodzakelijk voor het verwerken en integreren van informatie die we overdag hebben verzameld. Dit betekent dat slaap ook van invloed is op ons geheugen en leerprestaties. Het is cruciaal voor het leren en onthouden van informatie. Studies hebben aangetoond dat mensen die genoeg slaap krijgen, beter kunnen concentreren en leren en beter herinneringen kunnen opslaan. Bovendien zorgt een goede slaap ervoor dat ons humeur voldoende in balans blijft, waardoor we ons energieker en productiever voelen.

Een tekort aan slaap kan aldus leiden tot cognitieve problemen. Waarschijnlijk herken je zelf ook dat je na een korte nacht of na een aantal nachten slecht te hebben geslapen, meer moeite hebt om je te concentreren en alert te blijven. Als hier langdurig sprake van is, kan dit resulteren in overmatige vermoeidheid, aandachtsproblemen en geheugenklachten. Ook kan het leiden tot problemen met plannen en organiseren, zoals verminderde tijdsbepaling of moeite met nauwkeurig werken. 

Relatie slaap en psychische problemen

Psychische problemen en slaapproblemen gaan vaak hand in hand én kunnen elkaar beïnvloeden. De meeste psychische problemen, zoals depressie en angst, kunnen leiden tot slaapproblemen, terwijl slaapproblemen ook weer psychische problemen kunnen veroorzaken. Slaapproblemen zorgen er namelijk voor dat mensen meer moeite hebben met het verwerken van stress en het reguleren van hun emoties. Dit kan leiden tot een neerwaartse spiraal van stress, vermoeidheid en gebrek aan energie. Een goede manier om zowel slaapproblemen als psychische problemen aan te pakken is door een gezonde levensstijl te volgen. Dit betekent dat je voldoende rust en slaap krijgt, dat je gezond eet, genoeg beweging krijgt en dat je tijd besteedt aan ontspanning. Het is ook belangrijk om een regelmatig slaappatroon te volgen, waarbij je elke dag op ongeveer dezelfde tijd gaat slapen en opstaat. 

Tips voor een goede nachtrust

Een grote boosdoener die onze slaap op een negatieve manier beïnvloedt, is het blauwe licht dat uit digitale apparaten komt. Dit komt omdat blauw licht het lichaam in staat stelt om langer wakker te blijven. Deze lichtspectrumfrequentie is vergelijkbaar met de zon en kan het licht van de dag vervangen als de zon ondergaat. Als gevolg hiervan kan blootstelling aan blauw licht ervoor zorgen dat je langer wakker bent en moeite hebt om in slaap te vallen. Om dit te voorkomen, is het dan ook belangrijk om blauw licht te vermijden in de avonduren en om apparaten uit te schakelen voordat je naar bed gaat. Indien mogelijk, kun je ook blauw licht blokkerende brillenglazen of filters over je schermen plaatsen om de blootstelling te verminderen. 

Om je slaap te verbeteren is het ook belangrijk om de kamer waarin je slaapt donker en koel te houden. Een temperatuur tussen de 16 en 19 graden Celsius is ideaal voor een goede nachtrust. Wat ook helpend kan zijn is om voor het slapengaan een ontspannend ritueel te volgen. Dit kan bestaan uit het lezen van een boek, het luisteren naar rustige muziek of bijvoorbeeld mediteren. Door dit ritueel te volgen, zal je lichaam weten dat het tijd is om te ontspannen en in slaap te vallen. Wanneer het niet lukt om in slaap te vallen en er dingen zijn waar je over blijft denken, pak dan pen en papier en schrijf op waar je over denkt. Dit werkt ook voor dingen die je niet wilt vergeten. In het geval je regelmatig langere tijd wakker ligt, kan het zijn dat je je bed onbewust gaat associëren met slecht slapen. Het is daarom beter om uit bed te gaan, te ontspannen en pas weer naar bed te gaan wanneer je je slaperig voelt. Een comfortabel bed, het laten staan van cafeïne of alcohol voor het slapen gaan en het verminderen van stress door ontspannende technieken en oefeningen, zoals yoga, ademhalingsoefeningen en visualisatie kan bijdragen aan het slaperig worden en aan een goede nachtrust. Ook het laten staan van een grote maaltijd voordat je gaat slapen is helpend, omdat je lichaam anders actief blijft door het verteren van het eten. Kies dus eerder voor iets kleins wanneer je trek hebt ‘s avonds. En ook belangrijk: vermijd alcohol, dat zorgt ervoor dat je een diepere slaap krijgt en beter uitgerust wakker wordt.